Şanlı Tarihimiz Çanakkale İle İlgili Küçük Bir Yazı
Salı, Mart 17th, 2009bu yazı bu tarihe az ama biraz bilgilendiri hiç olmazsa
Çanakkale Tarihi:
Çanakkale ili birçok uygarlığa beşiklik etmiş, yöreye yerleşmek için gelenler olduğu gibi istila amacıyla gelenler de olmuştur. Mitolojide Hellespontos adıyla anılan Çanakkale Boğazı’nın kuzeybatısında yer alan Gelibolu Yarımadası eskiden Khersonesos (Hersonesos), Biga Ya- rımadası’ndaki topraklar ise Troas olarak bilinirdi. Yapılan kazı ve araştırmalar Çanakkale ilinin Troas bölümünde ilk yerleşme yerlerinin İ.Ö 3500 de kurulduğunu göstermiştir. İl toprakları üzerinde Truva, Dardanos, Abydos, Asos, Sestos ve Gallipolis gibi önemli ilk çağ kenleri kuruldu.
Akha, Dor, Trak, Aiol, Frig ve Lidya egemenliklerinden sonra Troas İ.Ö 6. yy. da Persler’ in eline geçti. Çanakkale yöresi birsüre Spar-talılar, Atinalılar ve Persler arasında el değiştirdikten sonra İ.Ö 4. yy da Büyük İskender’ in egemenliğine girdi. Büyük İskender Pers ordula-rını bu topraklar üzerinde eski adı Granikos olan Kocabaş (Biga) Çayı kıyısında yapılan bir savaşta yenilgiye uğrattı. Yöre Serevkos, Pontos ve Roma egemenliklerinden sonra Bizans yönetimi döneminde, İS 5. yy da Hunlar’ ın 8. yy da da Araplar’ ın istilasına uğradı. Daha sonra, bir süre Haçlılar’ ın ve Venedikliler’ in egemenliğinde kalan il toprakları 14. yy başlarında Karesioğulları’ nın, aynı yüzyılın ikinci yarısında da Os-manlılar’ın eline geçti. Çanakkale Boğazı’ nın sık sık batıdan gelen yabancı donanmalar tarafından tehdit edildiğini gören Fatih Sultan Meh-met, İstanbul’ u altıktan sonra denetimi sağlama amacı ile boğaz kıyılarında kaleler yaptırdı. Daha sonra Köprülü Mehmet Paşa’ nın da bazı önlemler almasına karşın Çanakkale Boğazı Cumhuriyet dönemine kadar yabancı donanmaların birçok kez saldırısına uğradı.
Çanakkale Savaşları :
I. Dünya Savaşı’ nda İngilizler ile Fransızlar’ ın Çanakkale Boğazı’ nı ele geçirmek amacıyla Osmanlı Devleti’ ne karşı açtıkları savaşlar-dan oluşur. 1915 yılı boyunca denizde başlayıp karada süren savaşlar boğazı geçemeyeceklerini anlayan İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin geri çekilmeleri ile son bulmuştur. I. Dünya Savaşı’ nda İngiltere ve Fransa kendileri aynı safta yer alan Rusya’ ya yardım etmek istiyorlardı. Bu yardımı karada Avrupa Kıtasındaki güçlü Almanya engelini aşmadıklarından, deniz yolu ile gerçekleştirmeye karar verdiler. Aşmalrı gereken ilk engel ve ele geçirmeleri gereken ilk geçit Çanakkale Boğazı’ ydı. Bu boğazı aşarlarsa İstanbul Boğazı’ da kolaylıkla ele geçirilebilir düşün- cesindeydiler. Böylelikle Akdeniz – Karadeniz yolu İngiltere- Fransa ve Rusya’ nın denetimine girecek, başkenti İstanbul2 u bile yitiren Os-manlı Devleti’ de savaş dışı kalmış olacaktı.
İngiliz – Fransız donanması Osmanlı Devleti ile savaşa girdikleri Ağustos 1914′ ten başlayarak Çanakkale Boğazı’ na giriş çıkışı denetimi altına almışlardı. Kasım – Aralık 1914′ te boğazı savunan Türk tabyalarına karşı birkaç da saldırı düzenlediler. Ama asıl deniz harekatı 19 Şu-bat 1915′ te başladı. 40 gemiden oluşan İngiliz-Fransız filosunun saldırısını Türk topçuları boğazın iki yakasından açtıkları şiddetli ateşle geri püskürttüler. 25 Şubat 1915′ teki ikinci büyük saldırılarında boğazı savunan dış tabyaları susturmayı başardılarsa da iç tabyaların direnmesi karşısında boğaza giremediler. Bu durum karşısında ellerindeki bütün güçleri toplayarak kesin sonuç almak için bir harekat düzenlemeye ka-rar verdiler. Böyle bir gelişmeyi bekleyen Türkler’ de boğazın iki yakasındaki savunma güçlerini artırdılar. Boğazın sularına da çok miktarda mayın döktüler. 18 mart 1915 günü başlayan büyük saldırının daha başlangıcında İngiliz-Fransız filosunda dört zırhlı mayınlara çarptı. Bun-lardan ikisi battı, ikisi de hareketsiz kaldı. Birkaç küçük gemi de kıyıdan açılan ateş sonucu savaş dışı kaldı. Bu gelişmeler üzerine geri çekil-meye çalışan iki Fransız zırhlısı da mayına çarparak ağır yara aldı. Uzun hazırlıklar sonunda giriştikleri saldırının daha ilk gününde böylesi bir yenilgiye uğrayınca İngiliz-Fransız filosu Çanakkale Boğazı’ dan çekilmek zorunda kaldı.
Denizden boğazı geçemeyeceklerini anlayan İtilaf Devletleri, 25 Nisan’ da İngiliz, Fransız,Avusturya ve Yeni Zelanda (Anzak) askerlerinden oluşan 70 bin kişilik bir kuvveti Gelibolu Yarımadası’ nda Seddülbahir ve Arıburnu’ na çıkardılar. Çanakkale Şavaşları’ nın en kanlı dönemi bunda sonra başladı. Arıburnu’ nda karaya çıkan ve Conkbayırı’ na doğru ilerleyen İngiliz birliklerini Mustafa Kemal’ in komuta ettiği 19. Tümen karşıladı ve bir karşı saldırı ile geri püskürttü. Ama saldırıların ardı arkası kesilmedi. Mayıs, Haziran, Temmuz ayları boyun-ca göğüs göğüse çarpışmalar sürüp gitti. Ağustos ayı başlarında savaş bir ara durakladıysa da Çanakkale’ yi kesinkes geçmeyi amaçlayan İngiltere hükümetinin bakısı sonucu yeni bir saldırı planlandı. Donanmanın koruması altında yeni bir güçle 9 Ağustos da Anafartalar yö-resine büyük bir çıkarma yaptılar. O sırada Anafartalar Grubu komutanlığına atanmış olan Mustafa Kemal bu saldırıyı da püskürttü. 20 Ağustos’ taki ikinci saldırı da itilaf güçlerinin geri çekilmesi ile sonuçlandı. Çanakkale’ yi karadan da geçemeyeceklerini anlayan İngilizler ve Fransızlar, bir iki ay daha küçük saldırılarla oyalandıktan sonra savaşı sona erdirmeyi kararlaştırdılar. Şubat 1916 ya gelindiğinde Gelibolu Yarımadasında hiçbir İngiliz-Fransız askeri kalmamıştı
Popularity: unranked [?]