GO OYUNUNUN TARİHÇESİ

09.08.2007

GO OYUNUNUN TARİHÇESİ

Çin’de Weigi olarak bilinen Go’nun çıkışı hakkında üç ayrı söylenti vardır. Japonya’da ise sadece biri kabul edilir; Çin İmparatoru Shun (M.Ö. 2255-2206) aklı kıt oğlu Shang Kiun’un zekasını geliştirmek için icat etmiştir. Bu hikaye doğru ise Go 4000 yaşını geçmiştir. Tao Kan (M.Ö. 289-334) oyun hakkında Go’nun “aptal oğullar için” olduğunu söylemiş ve tavlayı M.Ö. 11. yüzyılda şeytan-zalim hükümdar Zhou tarafından bulunduğundan dolayı Go’ya tercih etmiştir. Bir başka söylentiye göre, Go oyunu Çin imparatoru Keih Kwei’in (M.Ö. 1818-1767) kulu Wu tarafından bulunmuştur. Aynı kişinin çeşitli kart oyunlarını da keşfettiği bilindiğinden bu hikaye akla en yatkın olanıdır.

Yazılı kaynaklara bakıldığında ise, Konfüçyüs (M.Ö. 551-479) ve Mencius’un (M.Ö. 372-289) Go’dan kısaca bahsettiği ve M.S. 200 yıllarında Go oyunu hakkındaki şiirleri ile meşhur olan bir şairin gözleri kapalı Go oynayan insanlardan söz ettiği görülür. Ayrıca, Tsin Hanedanı (M.S.265-419) döneminde yaşayan Sha An’in savaşlardan yorgun düşerek Sha Gen ile yaptığı savaşın sonucunu karşılıklı oynadıkları bir Go karsılaşması ile sonuçlandırdığı da yazılı olarak günümüze kadar gelmiştir. Eski Çin’de Go daha az sayıda çizgiden oluşan tahtalarda oynanırmış; 1954′de Wangdu şehrinde M.S. 200 yıllarından kalma 17×17′lik bir Go tahtası bulunmuştur. Günümüzde ise Tibet’te hala 17×17′lik tahta ile Go oynanmaktadır.

O dönemlerde Çin’de iyi Go oynayanlar kisei ya da ki shing diye isimlendirilirmiş. ‘Ki’; Go ve ’sei’; kutsal, yüce adam anlamına, ‘shing’ ise büyücü anlamına gelir. Tang (M.S. 618-906) ve Sung Hanedanları (MS. 960-1126) dönemlerinde ise ilk Go kitapları yazılmıştır. Bu dönemlerde Go Çin’de en şaşalı dönemindeymiş, ülkede pek çok Go oyuncusu varmış.

Go oyununun bir ülkenin kaderini etkileyecek, bir şairi meşhur edecek, insanlara kutsal-yüce adam dedirtecek kadar toplum kültüründe büyük bir yeri olması önemlidir. Bir savaşın kan dökülmeden sona erdirilmesi binlerce, on binlerce insanın hayatını değiştirir. Bir şairin ün kazanması ise, halkın bir oyunla ne kadar iç içe olduğunu, insanların oyunu iyi oynamasıyla toplumdaki yerinin yükselmesi, insanların Go’yu sadece bir oyun olarak görmediğini gösterir. Ata sporlarımızla ve benzeri konularda günümüze binlerce ve hatta yüzlerce yıl eskiden herhangi bir isim, ya da bir hikaye kalmamıştır. Belki bir Genç Osman vardır ama, genelde her toplumda önemli olduğu gibi, anlatılan hikayelerde kahramanlık, cesaret temaları işlenir. Örneğin, kültürümüzde tavla oyunu için hiç destan ya da şarkı yoktur.

Go ve Taoculuk

Belki, Çin’de Taoculuk gibi din düzeyindeki bir düşüncenin yaygın olması, Go’nun ya da I-Ching gibi eski bir kehanet yönteminin yaygınlığını, günümüze kadar oynanmasını ve hakkında çok eski çağlardan beri kitaplar yazılmasını açıklayabilir. (Go’nun da I-Ching gibi görüntü ve ilişkilerle ruhumuzun derinliklerini gösterdiği söylenmektedir.)

Go oyununda kurallar ve oyun tarzı Taocu düşünce ile uyumludur. Yin-yang varolan zıtlıkların iç içe ve dönüşüm içinde olduğunu gösterir. Oyunda siyah ve beyaz taşlarının iyiyi ve kötüyü simgelediği düşünülür. Siyah her zaman kötüdür. Bir Go oyununda tüm taşlar iç içedir, bu Taoculuk’taki dönüşüm ve iyiyle kötünün iç içeliğini yani yin-yang’ı göstermiyor mu? Ünlü tarihçi Ban Gu (M.S. 32-92) Yi Zhi’nin “Go’nun Esasları” adlı eserinde şöyle der: “Tahta kare olmalı ve toprağın kanununu simgelemelidir. Çizgileri ilahi adalet gibi düz olmalıdır. Üzerinde yin ve yang gibi bölünmüş siyah ve beyaz taşlar vardır. Tahta üzerindeki dağılımları ise gökyüzünün bir görüntüsü gibidir.” Aslında, Taoculuğun mistik tarafına inananların bunu bir çeşit kehanet yöntemi olarak görmesi (eski hikayelerden birisi) ve belki de Go’nun gizli güçlerine inanılması bu oyunun yaygınlığının bir sebebi olabilir. Go oyununda aynı görüntünün oyun esnasında bir daha tekrarlanamaması da bu anlatılanları desteklemektedir: ‘Bir Go oyuncusu tahta üzerinde gerçek hayatı yaşar. Yapılmış hamleler anılar gibidir, hatalar değiştirilemez ve oyun boyunca ayağınıza bağ olur. Hamleler yaşanan andır; acı çekersiniz, mutlu olur ve hayatta kalabilmek ya da rakibi yok edebilmek için çalışırsınız. Gelecek ise düşündüğünüz hamlelerdir.’ Satrançta üç defa aynı hamlenin ardışık olarak yapılması durumunda beraberlik ilan edilir. Go’da ise ‘ko’ denilen kural buna engel olur.

Kategori: Hobileriniz